Արենի
Արենին գեղատեսիլ գյուղ է, որը գտնվում է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում և պատմականորեն նշանակալից է որպես Սյունիքի նախկին մայրաքաղաք: Գյուղում է գտնվում իշխան Օրբելյանի կողմից կառուցված ուշագրավ պալատը, ինչպես նաև եռակամար կամուրջը, որը մինչ օրս պահպանում է իր հիմնային շերտերը: 1321 թվականին Արենիում կառուցվել է Սուրբ Աստվածածին ապշեցուցիչ եկեղեցին՝ հայտնի ճարտարապետ Մոմիկի կողմից:
Արենին նաև հայտնի է իր գինեգործական ժառանգությամբ: Վերջերս կատարված հնագիտական պեղումները բացահայտել են 6000 տարեկան գինեգործարան, որն ունի հինգ գինու մառան: Այս ստորգետնյա համալիրի ներսում հնագետները հայտնաբերել են խաղող ճզմելու համար օգտագործվող գինու մզամուղ, խմորման և պահպանման տարաներ, ինչպես նաև խմելու բաժակներ, խաղողի որթատունկեր, կեղևներ և սերմեր:
Չնայած գինու արտադրության վկայությունները թվագրվում են 7000 տարի առաջ, այս վայրը մինչ օրս հայտնաբերված ամենավաղ գինեգործարանն ու գինու մառանն է: Հայտնագործությունները ենթադրում են գինու մեծածավալ արտադրություն, որը հնարավոր է, որ նշանավորում է մանրածախ գինեգործության ծագումը: Հնագետները ենթադրում են, որ վաղ նախնիները գինի են օգտագործել մահացածներին պատվելու արարողություններում: Կարծիք կա, որ գինին մատուցվել է որպես նվեր, դրվել և օգտագործվել է դամբարաններում: Գինու սեղմման գործիքներ են հայտնաբերվել թաղումներում, իսկ գերեզմանների շուրջ՝ խմելու բաժակներ, ինչը հաստատվում է այդ դարաշրջանի նկարազարդումներով: Հայ և ամերիկացի գիտնականների կարծիքով, այս գտածոները մոլորակի վրա գինու արտադրության ամենահին և ամենահուսալի ապացույցն են, որը թվագրվում է 6100 տարի առաջ: Այս հայտնագործությունը նշանավորում է գինու արտադրությանը նվիրված առաջին ամբողջական հնագիտական վայրը։
Արենիում արտադրվող գինու նշանավոր տեսակներից մեկը անվանակոչվել է գյուղի անունով և համարվում է Հայաստանի լավագույններից մեկը: Արենիի գինու գործարանի շրջագայությունը, որը զուգորդվում է գինու համտեսի հետ, հաճելի կանգառ է այցելուների համար՝ հանգստանալու և տարածաշրջանի հարուստ գինեգործական ավանդույթը վայելելու համար:
