Հայաստանի ազգագրության և ազգային-ազատագրական շարժման պատմության թանգարան

Հայաստանի ազգագրության և ազգային-ազատագրական շարժման պատմության պետական ​​թանգարանը գտնվում է Սարդարապատի հուշահահամալիրում, Արմավիր քաղաքից մոտ 10 կմ հարավ-արևմուտք՝ Արաքս գյուղի մոտ։: Թանգարանը բացվել է 1978 թվականին և նախագծվել է անվանի ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանի կողմից՝ որպես հարգանքի տուրք հայկական մշակույթին, պատմությանն ու ազատագրական ոգուն:

Ճարտարապետություն

Թանգարանի կառուցվածքը հիշեցնում է առանց պատուհանների միջնադարյան հայկական ամրոց՝ կոչված արտահայտելու ժողովրդի ուժն ու հավատարմությունը պատմական ժառանգությանը: Հարավային ճակատի  երկու տպավորիչ ութանիստ աշտարակներում բացված են՝ Արագածին և Արարատին նայող պատուհաններ: Թանգարանի ներսում պատերն սրբատաշ տուֆից են, իսկ կամարները երիզված են տպավորիչ բարձրաքանդակներով։

Հավաքածուն

Թանգարանում պահպանվում են ավելի քան 70,000 ցուցանմուշներ, որոնք առաջարկում են զբոսաշրջիկներին գրավիչ ճանապարհորդություն Հայաստանի պատմության քառուղիներով՝ քարե դարից մինչև մեր օրերը: Հավաքածուում ներառված են.

• Որսորդություն և վաղ մարդկային հասարակության ժամանակաշրջանի աշխատանքային պարզունակ գործիքներ
• Խեցեգործության և քարագործության եզակի նմուշներ, ցուցադրված է նախնական մետաղագործության և արհեստագործության յուրահատուկ մշակույթ:
• հնագույն ժայռապատկերներ, որոնք պատմում են նախապատմական շրջանի կենցաղի և հավատալիքների մասին:
• Կենցաղային և ծիսական նշանակության անոթներ:
• Զենքեր:
• Երաժշտական ​​գործիքներ:
• Ոսկերչական իրեր և արժեքավոր այլ գտածոներ:

Թանգարանում ներկայացված են նաև Հայ  ազգային-ազատագրական շարժման պատմության էջերն, բացահայտված ազատագրական պայքարի դարավոր ոգին։