Հնագիտական շրջագայություն

Տեղափոխում ընտրված հյուրանոց

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Ճանաչողական շրջայց Երևանով՝  հին (29 տարով ավելի հին, քան Հռոմը) և միևնույն ժամանակ արդիական ու գեղեցիկ քաղաք,ուր զգացվում է հայ հնագույն քաղաքակրթության շունչը։ Զբոսնեք  քաղաքի կենտրոնում՝ հիանալով  Հանրապետության հրապարակով, պետական ​​համալսարանի, Խորհրդարանի,  մարզահամերգային համալիրի շենքերով, Մայր Հայաստան հուշարձանով  և Նախագահի պալատով, Օպերայով և Կարապի լճով:

Այցելություն 1915 թվականին Արևմտյան Հայաստանի և Օսմանյան կայսրության տարածքում բնաջնջված 1.5 միլիոն հայերի հիշատակը ոգեկոչող  Ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր ։ Այցելություն Ցեղասպանության թանգարան։

Այնուհետև զբոսանք Կասկադ համալիրում, որը համարվում է Երևանի ժամանակակից արվեստի կենտրոն, ուր արվեստի նմուշները ցուցադրված են ողջ տարածքում։ Կասկադի վերևից բացվում է համայնապատկերային տեսարան դեպի քաղաք և Արարատ լեռ: Կասկադում է գտնվում Գաֆեսջան ժամանակակից արվեստի թանգարանը: Այս վայրն էլ ավելի հմայիչ է դառնում երեկոյան ժամերին, երբ լի է մարդկանցով՝ ինչպես տեղացիներով, այնպես էլ աշխարհի տարբեր ծայրերից ժամանած զբոսաշրջիկներով, ովքեր վայելում են մայրաքաղաքի հմայքն ու ջերմությունը։ Դուք կարող եք ժամանակ անցկացնել գողտրիկ բացօթյա սրճարաններից մեկում, շրջապատված  արվեստի գեղեցիկ գործերով և կախարդական գույներով վառ շողշողացող ծաղիկներով: Կասկադը նաև հայտնի է ամառային բացօթյա համերգներով:

Այցելություն Մատենադարան (հին ձեռագրերի պահոց, որի հավաքածուն աշխարհում ամենամեծերից  է):  Մատենադարանում են պահվում շուրջ 17 հազար ձեռագրեր, սկսյալ  7-րդ դարից։ Հաստատությունն մեծ հեղինակություն է վայելում, գնահատվելով  պատմության և արվեստի սիրահարների ու մասնագետների կողմից: Հավաքածուն ներառում է հայ գրչությունից բացի, արաբական, պարսկական, հունական, լատինական, եթովպական, հնդկական, ճապոնական  ծագման բնօրինակ ձեռագրեր։

Հաջորդ կանգառն մ.թ.ա. 782 թվականին ուրարտական ​​թագավոր Արգիշտի I-ի կողմից  հիմնադրված Էրեբունի ամրոցն է։ Այցելություն  հնավայր և Էրեբունի թանգարան (1968թ.), որտեղ ցուցադրված  է ուրարտական ​​դարաշրջանի հետարքրքիր հավաքածու: Էրեբունին  կարևոր դեր է խաղացել հայկական պետականությունների  կյանքում։

Այցելություն Պատմության  թանգարան,   որտեղ ներկայացված է հայ հազարամյակների պատմություն ունեցող  քաղաքակրթության   մոտ 400,000 ցուցանմուշ։

Այնուհետև կանգառ Շենգավիթի թանգարան-արգելոցում՝ Հայաստանի վաղ բրոնզի դարաշրջանը ներկայացնող ամենակարևոր հնագիտական ​​վայրերից մեկում։

Ուղևորություն դեպի Կարմիր բլուր, որն խոշոր բնակավայր է եղել դեռևս  էնեոլիթի դարաշրջանում (մ.թ.ա. XIII-VIII) ։ Ուրարտական թագավորության շրջանում այստեղ կառուցվեց հզոր  ​​քաղաք-ամրոց Թեյշեբաինին, որի լավ պահպանված հնավայրն հիացնում է մասնագետներին։

Կամընտրելի. Հայկական կոնյակի գործարանում շուրջ մեկժամյա շատ հետաքրքիր շրջագայությունը զբոսաշրջիկներին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ գործարանի պատմությանը, կոնյակի պատրաստման գործընթացին, ցուցասրահներին և պահեստի սրահներին։ Այցելուները նաև կունենան տարբեր տարիքի 2 տեսակի կոնյակի համտեսի հնարավորություն։ Գործարանի տարածքում գտնվող  խանութում կարելի է գնել   հայտնի  կոնյակն անմիջապես գործարանից։

Գիշերակաց Երևանում։

Նախաճաշ հյուրանոցում:

Ուղևորություն դեպի Սևանա լճի ափին գտնվող Լճաշեն գյուղ, որը Հայաստանի կարևոր հնավայրերից մեկն է: Սևանա լճում ջրի մակարդակի անկման հետևանքով բացվել է հին դամբարանների դաշտ: Պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է Լճաշենի ամրոցը, քաղաքի հին ավերակները, ինչպես նաև  թաղումներ՝ պահպանված հնագիտական նյութով: Հետաքրքիր գտածոներից են Ուրարտուի թագավոր Արգիշտի I-ի սեպագիրը, ոսկե գորտը և բազմաթիվ ոսկե զարդեր, որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. II հազարամյակով:

Այցելություն միջնադարյան Բերդկունք ամրոց, որը հիմնադրվել է մ.թ.ա. I-II դարերում: Ուղևորություն դեպի Օձաբերդ (հայերենից թարգմանաբար՝ «Օձի ամրոց»): Ամրոցի պատին փորագրված էին Ուրարտուի թագավոր Ռուսա I-ի խոսքերը. «Ես կառուցեցի այս ամրոցը ամպրոպների աստծո պատվին»: Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են ամրոց, միջնաբերդ, մի քանի հին բնակավայրեր, գինու մառանի նման կառույց և մեծ դամբարան՝ թաղումներով։

Անցում Սելիմի լեռնանցքով, որը գտնվում է 2500 մ բարձրության վրա։ Հնում Մեծ Մետաքսի ճանապարհն անցնում էր Սելիմի լեռնանցքով։ Մեքենայով ուղևորություն դեպի Գորիս։ Գիշերակաց Գորիսում։

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Ուղևորություն  Անգեղակոթ գյուղ, կանգառ Գոդեձոր հին բնակավայրում, որն պղնձե-քարեդարյան մշակույթի հետարքրքիր հնավայր է։

Այցելություն Քարահունջ կամ Զորաց Քարեր, որն աշխարհում հնագույն՝ 7500 տարվա աստղադիտարաններից մեկն է: Այն ներկայանում է այցելուին դաշտում ճշգրիտ դասավորված քարերի տեսքով, որոնց մեջ փորված անցքերն օգտագործվում էին աստղագիտական ​​դիտարկումների համար: Քարահունջի մոտակայքում հայտնաբերված ժայռապատկերները վկայում են, որ Հայաստանի հին բնակիչները լավ ծանոթ էին աստղագիտությանը։ Քարահունջը զբոսաշրջիկների կողմից անվանվել է «Հայկական Սթոունհենջ»:

Շարունակելով ճանապարհն, այցելություն Արենի գյուղի տեղական գինեգործարան՝ գինու համտեսի համար։ Արենին  եղել է Հայաստանի գինեգործության կենտրոններից մեկը և վերջին շրջանի հնագիտական ​​հայտնագործությունները նրան համաշխարհային ճանաչում են բերել։ 2010 թվականի սեպտեմբերին հնագետները այստեղ հայտնաբերել են 6100 տարեկան գինեգործարան և գինու մառան։ Հայտնաբերվել են խաղող ճզմելու համար նախատեսված գինու հնձան, խմորման և պահպանման տարաներ, խմելու բաժակներ, խաղողի որթեր,  սերմեր։ Սա մինչ օրս հայտնաբերված հնագույն գինեգործարաններից ու գինու մառաններից է։ Հայտնագործությունը  վկայում է  Հայաստանի տարածքում գինեգործական մշակույթի բարձր մակարդակի մասին։ Պեղվել են նաև կենցաղային առարկաներ՝   մազակալ, փոքրիկ դաշույն (ափի չափ), ինչպես նաև գինու պահպանման անոթներ, վառարան, հայերեն և պարսկերեն լեզուներով ձեռագրերի կտորներ և կենդանիների ոսկորներ, ինչպես նաև աշխարհում հայտնի հնագույն,ամբողջական կաշվից պատրաստված  կոշիկը։

Հաջորդ կանգառը Նորավանք վանական համալիրն է՝ XIII դարի կրոնական և մշակութային խոշոր կենտրոն։ Կարմիր լեռների հիասքանչ գրկում կառուցված վանքն ուշագրավ է ոչ միայն բնության հետ իր արտասովոր համադրությամբ, այլև ճարտարապետական հմայքով։ Վանքը հարուստ է հայկական խորհրդանշական զարդաքանդակներով։ Շատ այցելուների տեսարանն այնքան հիասքանչ է թվում, որ նրանք նախընտրում են քայլքով անցնել դեպի վանք տանող ճանապարհի վերջին հատվածը՝ վայելելով կիրճի  և նրա եզակի ժայռային կազմավորումների գեղեցկությունը: Այս գլուխգործոցը սերտորեն կապված է միջնադարյան հայ ճարտարապետ և քանդակագործ Մոմիկի հետ, ում աշխատանքները զարդարում են  նշանավոր համալիրը: Համալիրի Սուրբ Կարապետ եկեղեցու  կառուցումն ավարտվել է 1339 թվականին և վերագրվում է  Մոմիկին: Այստեղ է նաև Օրբելյան տոհմի (XIII-XIV դարեր) հանգստարանը : Եկեղեցու պատերին արված զարդաքանդակներն ՝ Սուրբ Աստվածածնի, Հայր Աստծո, Քրիստոսի խաչելության պատկերներն, ինչպես նաև  խաչքարերն, հիացնում են իրենց կատարելությամբ:

Այնուհետև ուղևորություն Արարատյան դաշտավայրով դեպի Խոր Վիրապ ՝ քրիստոնեական կարևոր ուխտատեղի, որտեղ զնդանում Հայաստանում քրիստոնեությունը տարածելու համար Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը բանտարկված էր 13 տարի: Սուրբ Գրիգորի ազատ արձակումը մ.թ. 301-ին բեկումնային պահ եղավ Հայոց պատմության մեջ, քանի որ Հայաստանը դարձավ աշխարհում առաջին երկիրը, որն ընդունեց քրիստոնեությունը որպես պետական ​​կրոն:

Կարելի է վայելել նաև բիբլիական հիասքանչ Արարատ լեռան տպավորիչ տեսարանը։ Ըստ Աստվածաշնչի այստեղ է հանգրվանել Նոյան տապանը։ Իր երկու սպիտակ գագաթներով Արարատն  այնքան մոտ է, որ թվում է, որ կարող ես դիպչել նրան։

Գիշերակաց Երևանում

Նախաճաշ հյուրանոցում։ Ուղևորություն դեպի Քարաշամբ, որտեղ հայտնաբերվել է դամբարան։ Բրոնզե դարի դամբարանի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է բրոնզե բաժակ՝ ներդիրներով, ինչպես նաև մետաղից և բրոնզից պատրաստված զարդեր, զենքեր, իշխանության խորհրդանիշներ, ճենապակյա առարկաներ (ամաններ, զարդեր), որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. XIX-XVIII դարերին։ Հնագետները հայտնաբերել են, ամենայն հավանականությամբ, ցեղի գլխին պատկանող դամբարան։ Հետաքրքիր փաստ է ծիսակատարությունների համար նախատեսված մեծ թվով տարբեր անոթների հայտնաբերումը։

Ուղևորություն դեպի Գառնիում գտնվող Արևի Աստված Միրտին նվիրված միակ մնացած հեթանոսական տաճարը, որը կառուցվել է մ.թ. 77 թվականին Տրդատ թագավորի (Արշակյանների դինաստիա) կողմից։ Տաճարը հունա-հռոմեական ոճի է՝ բնորոշ սյուներով։ Այն հպարտորեն կանգնած է ժայռոտ լեռնաշղթայի վրա՝ խորը կիրճից բացվող գեղեցիկ տեսարանով։ Տաճարը Արշակյանների դինաստիայի ամառային նստավայրն էր։ Այցելություն մոտակայքում գտնվող Թագավորական պալատի և Թագավորական բաղնիքի ավերակներին։ Գառնիի կիրճ՝ հիասքանչ և ակնառու տեսարան, որը ստեղծում է ընկնող ժայռերի պատկեր։ Այն ստացել է «Քարերի սիմֆոնիա» անվանումը իր տեսարանի շնորհիվ։ Գառնիի կիրճի ֆանտաստիկ բնապատկերը ցնցում է մարդկային երևակայությունը։ Մեքենայով գնացեք դեպի Սուրբ Գեղարդի եզակի քարանձավային տաճար (12-13-րդ դարեր), որի անունը նշանակում է «սուրբ նիզակ»՝ ի պատիվ երկար ժամանակ պահպանված նիզակի, նույն այն նիզակի, որը խոցել էր խաչված Քրիստոսի մարմինը։ Այն այժմ ցուցադրվում է Էջմիածնի տաճարի թանգարանում։ Գեղարդի վանքը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում (2000թ.)։ Վանքը թաքնված է վեհաշուք ժայռերի մեջ, և այս տեսարանը տպավորություն է ստեղծում, որ ժայռերը դարեր շարունակ պաշտպանել են հին վանքը։

Կամընտրելի. ընտանեկան ճաշ  գյուղական տանը՝ լավաշի (թոնիրում թխվող հայկական ավանդական հաց) պատրաստման  դիտմամբ։

Մեկնում  Երևան, գիշերակաց։

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Ուղևորություն դեպի  գեղատեսիլ Աշտարակ քաղաք։ Աշտարակի հայտնի պատմական հուշարձաններից մեկը Քասախ գետի  եզակի եռակամար կամուրջն է (XVII դար): Այնուհետև ճանապարհն շարունակում ենք դեպի Աղձք գյուղ, որտեղ գտնվող վաղ միջնադարյան դամբարան-գերեզմանատնում ամփոփված են  հեթանոս,ապա քրիստոնյա հայ Արշակունի արքաների աճյուններն։

Ուղևորություն դեպի Ագարակի պատմամշակութային արգելոց: Հնավայրի տարածքնպատված է ժայռափոր ու քարակոփ կառույցներով որոնք վկայում են  վաղ  բրոնզեդարյան մեծ բնակավայրի մասին: Հնագույն դամբարանադաշտի տարածքում  հայտնաբերվել է ուրարտական ​​ժայռափոր դամբարան, եզակի հնագիտական նյութ՝ ինչպիսիք են ուրարտական ​​կնիքները,  խեցեգործական հետարքրքիր  գտածոներն ու կենցաղային առարկաներն:

Շրջագայության շարունակում դեպի Շամիրամ գյուղի մթա 2-րդ հազարամյակով թվագրվող քաղաքատեղին և դամբարանադաշտը: Շամիրամից մինչև Կոշ՝ ողջ տարածքը ծածկաված է հնագույն դամբարաններով։

Ճանապարհն այս պատմական տարածքներով մեզ տանում է  դեպի Արուճ գյուղ, որը գտնվում է Երևանի մոտ։ Արուճը Հայաստանի հնագույն գյուղերից է որը մշտապես բնակեցված է եղել դեռևս 5- րդ դարից։ Ի  սկզբանե Արուճը ծառայել է որպես Հայոց Այրուձիի ձմեռային նստավայր , իսկ 7- րդ դարում դարձել է Գրիգոր Մամիկոնյան իշխանի պաշտոնական  նստավայրը։ Այստեղ Մամիկոնյան իշխանը հիմնադրեց Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին, որն այսօր էլ կանգուն է որպես հայկական միջնադարյան  ճարտարապետության տպավորիչ վկայություն։ Եկեղեցին ինչպես դրսից այնպես էլ ներսից  զարդարված էր բարդ , որմնանկարներով։  Սակայն, այս գեղեցիկ արվեստի գործերից ընդամենը մի  քանիսն են կարողացել դիմակայել ժամանակի փորձությանը։ Գյուղի մոտակայքում է գտնվում Քարավանսարայը (XII-XIV դդ.):

Այցելություն  Օշական գյուղ, որն Հայաստանի հնագույն բնակավայրերից է հարուստ է բազմաթիվ հնագիտական ​​հուշարձաններով: Գյուղի կենտրոնում գտնվում է «Դիդի կոնդ» բլուրը՝ տարբեր հնագիտական  դարաշրջանների հուշարձաններով: Բլրի լանջերին կան երկաթի դարի և ուրարտական ​​ժամանակաշրջանի ավելի քան 1000 դամբարաններ: Բլրի արևմտյան լանջին գտնվում է միջնադարյան գերեզմանատունը պահպանված  խաչքարերով:

Օշականը  առանձնատուկ կարևորություն ունի հայ ժողովրդի համար: Այստեղ է հանգչում  հայոց գրերի ստեղծող Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցը:  Հարգանքի տուրք մատուցեք սրբադասված գիտնականին  իր անունով կառուցված եկեղեցում և ծանոթացեք հայ գրերի ստեղծման պատմությանը:  Հայոց այբուբենի գյուտը մ.թ. 405 թ. թույլ տվեց  հազարամյակների պատմություն ունեցող հայ ժողովրդին գրել սեփական գրով՝ երաշխավորելով ազգի զարգացումն ու  հարուստ մշակույթային ժառանգության հարատևումն:

Գիշերակաց Երևանում:

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Ուղևորություն դեպի Մուսալեռ գյուղ, որտեղ տեղադրված է  1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ Մուսալեռցիների հերոսական ինքնապաշտպանությունը խորհրդանշող հուշարձանը։

Այցելություն Էջմիածին, որը նախկինում եղել է Հայաստանի հնագույն մայրաքաղաքներից մեկը։ Այն Հայ Առաքելական եկեղեցու կրոնական կենտրոնն է՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նստավայրը։ Էջմիածնի տաճարը քրիստոնեական աշխարհի հնագույն եկեղեցիներից է, ընդգրկված ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում (2000թ.)։  Այն հիմնադրվել է 301 թվականին Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կողմից։ Հետագայում վերակառուցվել է և ներկայումս գործում է որպես համալիր՝ ներառելով Մայր տաճարը, Հոգևոր ակադեմիան, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նստավայրը, Հայ եկեղեցու Սինոդը և գրադարանը։ Տաճարի թանգարանն հարուստ է եզակի ցուցանմուշներով՝ Սուրբ Պատարագի սպասարկման կրոնական իրերի հավաքածու, ոսկուց, արծաթից, թանկարժեք քարերից պատրաստված կրոնական խորհրդանիշներ, զարդեր, մյուռոնի պատրաստման հսկայական արծաթյա կաթսա և Սուրբ Գեղարդը:

Էջմիածին քաղաք մտնելիս այցելություն Սուրբ Հռիփսիմե հոյակերտ եկեղեցին։ Սուրբ  Հռիփսիմեի մասին ավանդությունը սկիզբ է առնում քրիստոնեության վաղ շրջանից: Ըստ դրա Հռիփսիմեն փախել էր Հայաստան՝ փրկվելով հռոմեական կայսր Դիոկղետիանոսի հալածանքներից։ Գեղեցիկ, Քրիստոսին նվիրված հետևորդ Հռիփսիմեն Հայաստանում հրաժարվեց ամուսնանալ հայոց հեթանոս թագավոր Տրդատ III-ի հետ, և ընտրեց նահատակությունը: Նրա մարտիրոսության վայրում հետագայում փոքրիկ մատուռ կանգնեցվեց։ 7-րդ դարում ,Կոմիտաս կաթողիկոսն այստեղ կառուցեց հայկական ճարտարապետության գլուխգործոց՝ սքանչելի եկեղեցին։

Ուղևորություն դեպի Հայաստանի ճարտարապետական ​​հրաշալիքներից մեկը՝ Զվարթնոցի տաճար (641-661թթ.), որն իր անվանումն ստացել է «Զվարթ» բառից: Պահպանված ավերակները պատկերացում են տալիս այս տաճարի հազվագյուտ գեղեցկության և աներևակայելի ճարտարապետական լուծումների մասին։ Տաճարը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում (2000 թ.):

Այցելություն Մեծամորի արգելոց թանգարան: Մեծամորի բրոնզեդարյան ամրոց-բնակավայրը գտնվում է Արարատյան դաշտավայրի կենտրոնում: Պեղումների ժամանակ հնավայրում հայտնաբերված արժեքավոր գտածոներն, մետաղադրամների բազմազանությունը հաստատում են, որ Մեծամորը դարեր շարունակ եղել է ժամանակի առևտրային խոշոր հանգույցներից մեկը:

Այնուհետև հնարավորություն այցելելու  Ուրարտական թագավորության խոշոր և շքեղ քաղաքներից մեկի՝ Արգիշտիխինիլիի ավերակներ, որը հիմնադրվել է Արգիշտի I-ի օրոք և անվանակոչվել նրա պատվին (մ.թ.ա. VIII-VI դդ):

Ուղևորություն Սարդարապատի հաղթական ճակատամարտին նվիրված հուշահամալիր և ազգագրության թանգարան, որտեղ պահվում են հայ ժողովրդի հոգևոր ու նյութական մշակութային ժառանգությանը վերաբերող արժեքավոր հավաքածու՝ հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը։  Գիշերակաց Երևանում: