UNESCO-ի գանձերն Հայաստանում և Վրաստանում

🍽 Նախաճաշ հյուրանոցում։

Բացահայտեք Հայաստանի մայրաքաղաքը ճանաչողական էքսկուրսիայով։ Զբոսնեք Երևանի  կենտրոնում՝ այցելելով Հանրապետության հրապարակ, Հյուսիսային պողոտա, հիացեք Մայր Հայաստան հուշարձանով, Խորհրդարանի շենքով, Նախագահի պալատով, Օպերայի թատրոնի շենքով և Կարապի լճով։  Ձեր հարգանքի տուրքը մատուցեք անմեղ զոհերի հիշատակին՝այցելելով 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի  հուշահամալիր և Ցեղասպանության թանգարան:

Քաղաքային շրջագայության ընթացքում դուք հնարավորություն կունենաք հիանալ  Սասունցի Դավթի հոյակերտ հուշարձանով։ Այն  ոգեկոչում է «Սասնա ծռեր» ազգային էպոսի հերոսին՝Դավթին, որն իր դյուցազնական պայքարով ազատագրեց հայ ժողովրդին օտարի լծից։ Աշխարհի հնագույն էպոսներից մեկը՝ «Սասնա ծռերը» ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցուցակում։

Այցելեք Մատենադարան (Աշխարհի հիշողություն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 1997 թ.), որտեղ պահպանվում է 17000 հնագույն ձեռագրերից բաղկացած աշխարհի նմանատիպ ամենամեծ հավաքածուներից մեկը:

Բացահայտեք Կասկադ համալիրը՝ Երևանի ժամանակակից արվեստի կենտրոնը, որտեղ արվեստի նմուշները ցուցադրված են բաց տարածքում՝ այգում և դեպի բարձունք գնացող աստիճանահարթակներին։: Կասկադի վերևից բացվում է հիասքանչ տեսարան դեպի քաղաք և Արարատ լեռ: Կասկադում է գտնվում Գաֆեսճյան ժամանակակից արվեստի թանգարանը:

Այս վայրն էլ ավելի հմայիչ է դառնում երեկոյան ժամերին, երբ բազմաթիվ սրճարաններն լի են  ինչպես տեղացիներով, այնպես էլ աշխարհի տարբեր ծայրերից ժամանած զբոսաշրջիկներով։ Ամռանն Կասկադը վեր է ածվում բացօթյա համերգների վայրի և ամենուր տարածվում է  մայրաքաղաքի յուրահատուկ ջերմությունն ու շունչը։

Այցելեք Երևանի Արամ Խաչատրյանի տուն թանգարան՝ նվիրված հայ նշանավոր կոմպոզիտոր Արամ Խաչատրյանի կյանքին և ժառանգությանը։ Թանգարանը ցուցադրում է նրա անձնական իրերի, ձեռագրերի, երաժշտական ​​պարտիտուրների և ձայնագրությունների հարուստ հավաքածու: ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Աշխարհի հիշողություն» ծրագրի շրջանակներում թանգարանը պահպանում է արժեքավոր փաստաթղթեր և ցուցանմուշներ, որոնք ընդգծում են Խաչատրյանի նշանակալի ներդրումը դասական երաժշտության և համաշխարհային մշակութային ժառանգության մեջ: Նրա ստեղծագործությունները հանրաճանաչ են և այնպիսի գործեր, ինչպիսիք են Գայանեի «Սրերով պարը»,  Սպարտակի ադաջիոն և  Ֆրիգիան, խորապես սիրված են ողջ աշխարհում:

Կամընտրելի. Շատ հետաքրքիր մեկ ժամ շրջայց հայկական կոնյակի գործարանով։ Զբոսաշրջիկներին առաջարկվում է ծանոթանալ գործարանի պատմությանը, կոնյակի պատրաստման գործընթացին, ցուցասրահներին և պահեստասրահներին: Այցելուները ճաշասրահում կունենան նաև 2 տեսակի կոնյակի համտեսում։ Գործարանի տարածքում գտնվող  խանութը հասանելի կլինի նրանց, որ կուզեն ձեռք բերել հայտնի հայկական կոնյակը անմիջապես գործարանից։

Գիշերակաց Երևանում (Ն/-/-)

Նախաճաշից հետո ուղեւորվեք Գառնի, այցելելու Հայաստանում եզակի պահպանված  հեթանոսական տաճար,  նվիրված  Արեգակի Աստծուն՝ Միհրին։ Այն կառուցվել է մ.թ. 77-թվականին Արշակունյաց Տրդատ Առաջին թագավորի կողմից։ Գառնիի  ամրոցի տարածքում պահպանվել են նաև թագավորական պալատի ավերակները, թագավորական բաղնիքը։

Գառնի Ճանապարհին  կանգառ Չարենցի կամարի մոտ, լուսանկարվելու և  Արարատ լեռան հիասքանչ տեսարանը վայելելու համար:

Կամընտրելի.  4×4 մեքենաներով  այցելելություն  Գառնիի տպավորիչ կիրճ՝ հիանալու  ժայռերի «անկման» ցնցող պատկերով: Բարձրաբերձ ժայռակտորների բնական պարիսպն  ստացել է «Քարերի սիմֆոնիա» անվանումը։ Գառնու կիրճի ֆանտաստիկ բնապատկերը ցնցում է մարդու երևակայությունը։

2011 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Գառնիի տարածքը արժանացրեց  Մելինա Մերկուրիի անվան մշակութային լանդշաֆտների պահպանման և կառավարման միջազգային մրցանակի:

Կամընտրելի․ Հայկական ազգային  ​​գործիքի՝ «Դուդուկ»-ի  երաժշտական  կատարում: Այնուհետև տեղացի երաժիշտը կնկարագրի դուդուկի ծագումը, բնութագրությունն ու սիմվոլիկան, հնարավորություն տալով  ամբողջությամբ զգալ  հարուստ ու հուզիչ երաժշտությունը: Դուդուկի ամենահայտնի կատարումներից մեկը ցուցադրվել է «Գլադիատոր» ֆիլմում, որտեղ նրա հոգևոր հնչերանգները հիանալի կերպով արտացոլում էին ֆիլմի հուզական խորությունն ու անժամանց գրավչությունը: Դուդուկը և նրա երաժշտությունը 2008 թվականին ներառվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում (ի սկզբանե հռչակվել է 2005 թվականին):

Կամընտրելի. վայելեք ավանդական  հացի՝ լավաշ թխելու ցուցադրությունն ու  ընտանեկան ճաշը: Լավաշի պատրաստումը,  նշանակությունն, որպես կենցաղային մշակույթի արտահայտություն, 2014 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում:

Ուղևորություն դեպի արտակարգ գեղեցկության Գեղարդի վանք՝ 12-13-րդ դարերի հոգևոր կենտրոն, մասամբ փորված ժայռի մեջ: «Սուրբ Գեղարդ»  անունը բխում է սուրբ մասունքից, որով խոցվել է Քրիստոսի մարմինը խաչելության ժամանակ: Այն դարերով պահպանվել է այստեղ և այժմ գտնվում է Էջմիածնի Մայր տաճարի թանգարանում։ 2000 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ ճանաչված այս ճարտարապետական ​​գոհարը ցուցադրում է Հայաստանի հարուստ հոգևոր և մշակութային ժառանգությունը:

Կամընտրելի. Ընդլայնեք ձեր այցը հոգևոր երգերի հմայող երաժշտությամբ: Զգացեք վանքի ուշագրավ ակուստիկան, ուր բյուրեղյա մաքուր հնչյունները հիանալի կերպով ներդաշնակվում են հնագույն քարե պատերի խորհրդավոր ներկայությանը:

Վերադարձ դեպի Երևան։

Գիշերակաց Երևանում (Ն/-/-)

Նախաճաշից հետո այցելություն Հայաստանի ճարտարապետական ​​հրաշալիքներից՝ Զվարթնոցի տաճար: 641-661թվականներին կառուցված այս գլուխգործոցն  իր անվանումն ստացել է «Զվարթ» բառից և հայ ճարտարապետական մտքի թռիչքն է մարմնավորում: Պահպանված բեկորներն անգամ պատկերացում են տալիս տաճարի հազվագյուտ գեղեցկության մասին։ Զվարթնոցն ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում (2000 թ.):

Այնուհետև ուղևորություն դեպի Էջմիածին ՝ Հայաստանի հնագույն մայրաքաղաքներից մեկն ու Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևոր կենտրոնը: Այցելեք Էջմիածնի տաճար, որն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վայր է,  հիմնադրվել է մ.թ. 301 թվականին Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կողմից: Տաճարն  քրիստոնեական աշխարհի հնագույն եկեղեցիներից մեկն է: Հետագայում այն ​​վերակառուցվել է և ներկայումս գործում է որպես համալիր՝ ներառելով Մայր տաճարը, Հոգևոր ակադեմիան, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նստավայրը, Հայ Եկեղեցու Սինոդը և գրադարանը։ Տաճարի թանգարանում պահպանվում են Սուրբ Պատարագի սպասարկման  պարագաներ, ոսկուց, արծաթից, թանկարժեք քարերից  զարդեր, գավազաններ, մյուռոնի պատրաստման հսկայական արծաթյա կաթսան և Սուրբ Գեղարդը:

Այցելություն Սուրբ Հռիփսիմե և Սուրբ Գայանե եկեղեցիներ, որոնք երկուսն էլ ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին Հայ առաքելական եկեղեցու ամենանշանավոր եկեղեցիներից է, որը հիմնադրվել է 618 թվականին Կոմիտաս կաթողիկոսի կողմից։ Այն նվիրված է Սուրբ Կույս Հռիփսիմեին, ով  Հռոմի կայսր Դիոկղետիանոսի հալածանքներից խուսափելով  ապաստանել էր  Հայաստանում։  Այստեղ Քրիստոսի գեղեցիկ և նվիրված հետևորդն  հրաժարվեց ընդունել հեթանոս Տրդատ III թագավորի հետ ամուսնության առաջարկն,  նախընտրելով նահատակությունը: Նրա մահվան վայրում քրիստոնեության ընդունումից հետո կանգնեցվեց փոքրիկ մատուռ, իսկ հետագայում այս հոյակերտ տաճարն:

630 թվականին Եզրաս Ա կաթողիկոսի կողմից կառուցված Սուրբ Գայանե եկեղեցին նվիրված է քրիստոնյա  նահատակ կույս Սուրբ Գայանեին, ով վճռորոշ դեր է ունեցել Հայաստանում քրիստոնեություն ընդունելու գործում: Սուրբ Գայանեի հավատքի և զոհաբերության պատմությունը պատմական և հոգևոր խոր արժեք է հաղորդում այս վայրին: Դարեր շարունակ այն եղել է աշխարհի տարբեր ծայրերից եկած հայերի և քրիստոնյա այցելուների ուխտատեղի։

Շարունակեք ճանապարհորդությունը դեպի Արարատյան դաշտավայր։ Հիացե՛ք բիբլիական հիասքանչ Արարատով, որն ողջ ճանապարհին ուղեկցում է ձեզ  իր երկու  սպիտակ գագաթներով:

Այցելություն Խոր Վիրապ, քրիստոնեական կարևոր տաճար- ուխտատեղի։ Այստեղ է գտնվում զնդանը որտեղ 13 տարի բանտարկված է եղել Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը: Սուրբ Գրիգորի ազատ արձակումը մ.թ. 301-ին բեկումնային պահ եղավ հայոց պատմության մեջ։  Հայաստանը դարձավ աշխարհում առաջին երկիրն, որն ընդունեց քրիստոնեությունը որպես պետական ​​կրոն: Բացահայտեք և զգացեք Հայաստանի ամենասուրբ և ծնրադրելի քրիստոնեական  վայրերից մեկի խորհուրդն ու նշանանակությունը:

Խոր Վիրապին հարող բլուրների վրա է կառուցվել  Հայաստանի հնագույն մայրաքաղաք Արտաշատը, որը հիմնվել է մոտ 180 մ.թ.ա. Արտաշեսյան արքայատոհմի հիմնադիր Արտաշես Ա թագավորի կողմից։ Հատկանշական է, որ Արտաշատը այն սակավաթիվ հնագույն քաղաքներից է, որը կառուցվել է հատուկ նախագծով։ Հատակագծի հեղինակն Կարթագենի նշանավոր զորավար Հանիբալն էր, ով ապաստան էր գտել Հայաստանում Հռոմի դեմ պատերազմում կրած պարտությունից հետո:

Խոր Վիրապից հետո վայելեք անմոռանալի ճանապարհորդություն ապշեցուցիչ կարմիր ժայռերի միջով դեպի Նորավանք՝  Հայաստանի XIII դարի կարևոր կրոնական և մշակութային կենտրոններից մեկը: Նորավանքը սերտորեն կապված էր նաև միջնադարյան հայտնի Գլաձոր համալսարանի հետ։ Շատ այցելուների գեղատեսիլ տեսարանն այնքան հիասքանչ է թվում, որ նրանք նախընտրում են  դեպի վանք տանող վերջին հատվածը ոտքով անցնել։  Վայելեք այս պատմական վանքի եզակի ճարտարապետությունը,հմայքը և ներդաշնակ բնության ուժը։

Այցելություն Արենի գինու գործարան՝ գինու համտեսի համար։ Արենին Հայաստանի պատմական գինեգործական շրջաններից է: 21-րդ դարի սկզբում Արենի գյուղի շրջակայքում միջազգային և հայաստանյան մի քանի հնագիտական արշավախմբերը  հայտնաբերվեցին հնագույն գինեգործարանի,ծիսական թաղումների խոշոր պեղավայրեր: 6100 տարվա վաղեմության գինեգործարանն ու մառանը պահպանված վիճակում էին: Հայտնաբերվեցին խաղողի մամլիչներ, խմորման և պահեստավորման տարաներ, հողի մեջ թաղված կարասներ: 2008 թվականին պեղվեց նաև 5500 տարվա վաղեմության հնագույն կաշվե կոշիկ, ինչն հետարքրքիր վկայություն է Հայաստանի հնագույն բնակիչների բարձր զարգացած կենցաղային մշակույթի մասին:

Շարունակեք ճանապարհը դեպի Գորիս։

Գիշերակաց Գորիսում (Ն/-/-)

🍽 Նախաճաշ հյուրանոցում։

Սկսեք ձեր օրը զբոսանքով «ՏաԹևեր» ճոպանուղով` աշխարհի ամենաերկար, առանց կանգառի, հետադարձելի ճոպանուղով, որը ներառված է Գինեսի ռեկորդների գրքում: Ձգվելով  5,7 կմ (3,5 մղոն)՝ անտառապատ ձորերի և կիրճերի վրայով արտասովոր այս երթուղին ձեզ կտանի դեպի Տաթևի վանք՝ Հայաստանի  9-13-րդ դարերի  հոգևոր և գիտական նշանավոր կենտրոն։ Վանական համալիրն  իր գեղեցկությամբ, ճարտարապետական լուծումներով հայ շինարարական մտքի գլուխգործոցներից է համարվում:  Տաթևը ժամանակին եղել է Սյունյաց աշխարհի քաղաքական և հոգևոր սիրտը, հայ մշակույթի և կրթության կարևոր կենտրոն: Այստեղ  ապրել և ստեղծագործել են միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր փիլիսոփաներ, երաժիշտներ, գրիչներ,  և վանականներ:

Շարունակեք շրջագայությունն  Սելիմի լեռնանցքով՝ այցելելով Սելիմի պատմական քարավանատունը (XIV դ.): Այն ժամանակին որպես հանգստավայր է ծառայել Մետաքսի ուղու ճանապարհորդների համար: Քարավանատունը հիշեցնում է Հայաստանի խաղացած նշանակալի դերը  հին աշխարհի առևտրական և մշակույթային հարաբերություններում։

Հաջորդ կանգառն Նորատուսում է՝ գեղատեսիլ գյուղ, որը գտնվում է Սևանա լճի ափին:  Նորատուսի միջնադարյան գերեզմանատունը  հանրահռչակ է իր  զարդաքանդակներով հարուստ խաչքարերի դաշտով։ Հարյուրավոր խաչքարերը հայ քարարվեստի անգերազանցելի մշակույթային ժառանգության վկայությունն են:

Սևանը Եվրասիայի մեծ բարձրադիր լճերից է և ցնցում է իր խաղաղ գեղեցկությամբ: Ճանապարհորդներին հատկապես կգերի վերելքն Սևանի թերակղզի, որտեղից բացվում է հիասքանչ տեսարան դեպի լիճը։ Այցելեք Սևանավանք՝ IX-րդ դարի հոգևոր կարևոր կենտրոն, որն դարեր շարունակ վեհորեն կանգնած է թերակղզու վրա,ասես պահպանելով այն:

Գիշերակաց Սևանում (Ն/-/-)

Կամընտրելի. Նախաճաշից հետո հարստացրեք ձեր զգացողություններն Սևանա լճում նավակային զբոսանքով: Բյուրեղյա ջրերում առավոտյան հանգստացնող զբոսանքը, շրջակա լեռների  բնապատկերների հիասքանչ համայնապատկերը, թարմացնող զեփյուռը,  հանգստություն և բերկրանք կպատճառեն ձեզ:

Նախաճաշից հետո ուղևորություն դեպի լեռնային հանգստավայր Դիլիջան , որ երբեմն նաև անվանում են «Հայկական Շվեյցարիա»՝  իր թավ անտառներով ծածկված սարերի, ինչպես նաև ալպյան մարգագետինների, բազմերանգ բուսական և կենդանական աշխարհի համար: Գեղատեսիլ երթուղու ընթացքում դուք հետարքրքիր անցում կկատարեք լեռնային լճից դեպի Տավուշի մարզի խիտ, կանաչ անտառները:

Զբոսանք Դիլիջանի Արհեստագործական Թաղամասով

Հանգիստ քայլեք հին քաղաքով, որտեղ տեղացի արհեստավորները պատրաստում են փայտից, քարից և կավից ձեռագործ հուշանվերներ: Սա հիանալի հնարավորություն է զգալու Հայաստանի արհեստագործական մշակույթի արդի շունչը և գնելու իր տեսակի մեջ եզակի հուշանվերներ։

Շարունակեք հրապուրիչ ճանապարհորդությունը դեպի հյուսիսային Հայաստան՝ փարթամ անտառներով, բարձր լեռներով և խոր ձորերով կախարդական տարածաշրջան: Այս շրջանը հայտնի է միջնադարյան հայկական ճարտարապետության հիասքանչ նմուշներով, այդ թվում՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Սանահինի և Հաղպատի վանքերով:

Սանահինի վանքը (IX — XII դդ.) Հայաստանի ամենանշանավոր վանական համալիրներից է։ Գտնվելով գեղատեսիլ Լոռու մարզում՝ Սանահինը կրոնական և կրթական խոշոր կենտրոն էր, որտեղ գործում էր ավելի քան 500 հոգուց կազմված միաբանություն: Վանական համալիրի հնագույն կառույցներից են Սուրբ Աստվածածին, Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցիները  և Սուրբ Գրիգորի մատուռը, որոնք թվագրվում են 10-12րդ դարերով։

Սանահինի դպրոցը, որ հիմնադրվել է 11-րդ դարում, վճռորոշ դեր է խաղացել հայ մշակույթի, արվեստի և գիտության զարգացման գործում։ Վանքը հայտնի էր հայ կրթության մեջ իր ներդրումով, մասնավորապես աստվածաբանության, բժշկության և արվեստի բնագավառներում։

Սանահինից անմիջապես արևելք գտնվող Հաղպատի վանքը նույնքան գրավիչ է և ճարտարապետական ​​ապշեցուցիչ նմանություններ ունի իր քույր համալիրի հետ: Որպես կրոնական և կրթական նշանավոր կենտրոն՝ Հաղպատավանքն իր վերելքն ապրեց 10-13-րդ դարերում:  Սուրբ Նշան եկեղեցին, սեղանատունը,  Սուրբ Գրիգոր և Սուրբ Աստվածածին եկեղեցիները,  դասվում են միջնադարյան հայկական ճարտարապետության լավագույն նմուշների շարքին: Համալիրի ամենատպավորիչ կառույցներից է զանգակատունը, որը կառուցվել է 1245 թվականին: Սանահինի նման, Հաղպատում ժամանակին եղել է գրատուն, ձեռագրատուն  և բժշկական դպրոց: Հատկանշական է, որ Հաղպատի վանականներից  է եղել անվանի ազգային բանաստեղծ և երաժիշտ Սայաթ-Նովան։

Շարունակեք ճանապարհն դեպի վրաց-հայկական սահման։ Սահմանային ձևակերպումներ, Տեղափոխում Թբիլիսի:

Գիշերակաց Թբիլիսիում  (Ն/-/-)

Օրը սկսեք նախաճաշով, այնուհետև ճանաչողական զբոսանք Թբիլիսիով՝քաղաք ուր ներդաշնակորեն միախառնվում  են միջնադարյան անցյալն ու ժամանակակից կյանքը:

5-րդ դարում  Վախթանգ Գորգասալի թագավորի կողմից հիմնադրված Թբիլիսին, Մետաքսի ճանապարհին իր ռազմավարական դիրքի շնորհիվ, դարեր շարունակ եղել է կենսունակ մշակութային և պատմական կենտրոն:

Այցելություն Մետեխի եկեղեցի, որ գտնվում է  Մտկվարի գետի վրա խոյացող ժայռի բարձունքին: Վանքն ու Վախթանգ Գորգասալի տպավորիչ արձանն տեղադրված են քաղաքի ամենահին թաղամասերից մեկում: Վայելեք  համայնապատկերային տեսարանները՝ միաժամանակ ծանոթանալով քաղաքի հիմնադրման պատմությանը:

Ճոպանուղով ուղևորվեք Ռիկե այգուց դեպի Նարիկալա հնագույն ամրոցը, որը պահպանում է Թբիլիսին 4-րդ դարից ի վեր: Այստեղից վայելեք քաղաքի բնապատկերի հիասքանչ տեսարանները:

Աբանոտուբանի (Ծծմբի բաղնիքների թաղամաս) – Զբոսնեք թաղամասով՝ հայտնի  ծծմբի բնական տաք աղբյուրներով, որոնք Թբիլիսիին տվել են իրենց անունը («Տաք աղբյուր»): Այս վայրը դարեր շարունակ եղել է հանգստի և բուժման կենտրոն:

Սիոնի տաճար – վրացական ուղղափառ եկեղեցու պատմական կենտրոն, որն անվանվել է Երուսաղեմի Սբ Սիոն լեռան անունով: Այն վրացիների համար կարևոր ուխտատեղի է,քանի որ այստեղ էր գտնվում Սուրբ Նինոյի Խաչը՝ Վրաստանի քրիստոնեական ժառանգության սուրբ մասունքը:

Շարդենի փողոց – հարմարավետ սրճարաններով, արվեստի պատկերասրահներով և բուտիկ խանութներով լի հմայիչ վայր, որը կատարյալ հանգիստ կպարգևի զբոսանքի համար:

Խաղաղության կամուրջ – ապակուց և պողպատից պատրաստված հետիոտնային կամուրջ, որը նախագծվել է իտալացի ճարտարապետ Միքել Դե Լուչիի կողմից 2010 թվականին: Կամուրջը կապում է Թբիլիսիի պատմական հին քաղաքը ժամանակակից թաղամասերի հետ:

Սուրբ Երրորդություն տաճար (Սամեբա) – Աշխարհի ամենամեծ ուղղափառ եկեղեցիներից մեկը: Այս ճարտարապետական ​​գլուխգործոցի շինարարությունն ավարտվել է 2004 թվականին և ցուցադրում է Վրաստանի ուղղափառ հավատքի հոգևոր ուժը:

Զբոսնեք Ռուսթավելի պողոտայով՝ Թբիլիսիի գլխավոր փողոցով, որտեղ գտնվում են Վրաստանի խորհրդարանը, օպերային թատրոնը և Ազատության հրապարակը։

Գիշերակաց Թբիլիսիում (Ն/-/-)

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Բացահայտեք Վրաստանի հիասքանչ բնապատկերներն պատմական ռազմավիրական ճանապարհով ձեր ուղևորության ընթացքում: Երթուղի, որը ձգվում է Մեծ Կովկասի լեռների անդնդախոր կիրճերով:

Մեր առաջին կանգառը գեղատեսիլ Ջինվալի ջրամբարի մոտ է:  Լեռների մեջ տեղավորված  փիրուզագույն տեխնածին այս լիճը ջուր է մատակարարում Թբիլիսիին: Անմոռանալի համայնապատկերային տեսարաններն այն դարձնում են կատարյալ վայր լուսանկարչության համար:

Հաջորդիվ այցելություն 17-րդ դարի Անանուրի  պատմական ամրոց, որը ժամանակին ծառայել է որպես Արագվիի իշխանական նստավայր: Պաշտպանական պարիսպներով և դիտաշտարակներով շրջապատված համալիրը ներառում է գեղեցիկ, պահպանված զարդաքանդակներով տպավորիչ եկեղեցիներ:

Շարունակելով մեր ճանապարհորդությունը՝ հասնում ենք Գուդաուրի, հայտնի լեռնադահուկային հանգստավայր, որը գտնվում է ծովի մակարդակից 2000 մետր բարձրության վրա: Գտնվելով Մեծ Կովկասի հարավային լանջերին՝ Գուդաուրին հայտնի է իր հիասքանչ լեռնային տեսարաններով և արկածային սպորտաձևերով: Ամռան տապին կանաչ բլուրները և ալպիական զով օդը կազդուրիչ հանգիստ են խոստանում   քաղաքի հևքից հոգնած ճամփորդներին:

Ուղևորվելով ավելի հյուսիս՝  անցնում ենք գեղատեսիլ Ջվարի լեռնանցքը՝ հասնելով 2385 մետր բարձրության: Լեռնանցքը բացում է հիասքանչ լեռնային տեսարաններ և առանցքային կետ է հնագույն առևտրային ճանապարհի երկայնքով, որը կապում է Վրաստանը Ռուսաստանի հետ:

Հասնելով Ստեփանծմինդա (Կազբեգի), մենք հայտնվում ենք Վրաստանի ամենահիասքանչ բնական վայրերից մեկում: Փոքրիկ  քաղաքի վրա վեհորեն խոյանում է  Կազբեկ լեռը (5033 մետր)՝ Կովկասի ամենաբարձր գագաթներից մեկը:

4X4 Jeep Adventure – Գերգեթիի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի հասնելու համար մենք արտաճանապարհային 4X4 մեքենաներով բարձրանում ենք կտրտվող լեռնային ճանապարհով: Շունչ կտրող ուղին ինքնին արկած է, որը մեզ տանում է դեպի Վրաստանի ամենահայտնի և գեղատեսիլ տեսարժան վայրերից մեկը:

Գերգետիի Սուրբ Երրորդություն եկեղեցին, որը գտնվում է 2170 մետր բարձրության վրա, 14-րդ դարի ճարտարապետական ​​գլուխգործոց է: Կազբեկ լեռան ապշեցուցիչ ֆոնի վրա կառուցված այս  վանքն առաջացնում է  անզուգական  հոգևոր մթնոլորտ: Միջնադարյան քարե ճարտարապետության և լեռնային հիասքանչ տեսարանների համադրությունը ձևավորում  է իսկապես անբացատրելի զգացողություն:

Վերադարձ Թբիլիսի

Գիշերակաց Թբիլիսիում (Ն/-/-)

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Ալավերդի վանական համալիրն կառուցվել է 11-րդ դարի առաջին կեսին, 6-րդ դարի Սբ Գեորգի վանքի տեղում։ 50 մետր բարձրությամբ (160 ոտնաչափ) այն Վրաստանի ամենաբարձր տաճարներից է և ունի շատ ընդարձակ գավիթ: Վանքն  շրջապատված է ամրացված պարսպով և կարևոր դեր է խաղացել Վրաստանի հոգևոր կյանքում: (ՅՈՒՆԵՍԿՕ 2007 թ.)

Գրեմին՝ Մետաքսի ճանապարհի վրա գտնվող քաղաքը, եղել է Կախեթիի թագավորության մայրաքաղաքը: Այն ավերվել է Սեֆյան Շահ Աբասի կողմից 17-րդ դարում վերածվելով ավերակների։ Բերդի պահպանված հատվածներն,   1565 թվականին Լևան թագավորի կողմից կառուցված Հրեշտակապետաց եկեղեցին, զանգակատունը   վրացական  ճարտարապետության գեղեցիկ նմուշներ են:  (ՅՈՒՆԵՍԿՕ 2007)

Կամընտրելի. Գինու համտես Կինձմառաուլի մառանում

Վայելեք գինու համտեսն տարածաշրջանի հայտնի գինեգործական հաստատություններից մեկում: Դուք հնարավորություն կունենաք հայտնագործել ձեզ համար Կինձմառաուլին՝ կիսաքաղցր կարմիր գինին,որ գրավել է գինու սիրահարների սրտերն ողջ աշխարհում:

Վերադարձ և գիշերակաց Թբիլիսիում (Ն/-/-)

Նախաճաշից հետո ուղևորություն դեպի Արևմտյան Վրաստան: Առաջին կանգառը Մցխեթան է՝ Վրաստանի հնագույն քաղաքներից մեկը, որը գտնվում է Թբիլիսիից ընդամենը 20 կմ հեռավորության վրա։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության այս օբյեկտը  եղել է Հին Քարթլիի թագավորության մայրաքաղաքը` մ.թ.ա. 3-րդ  — մ.թ. 5-րդ դարերում: Թբլիսիի մայրաքաղաք հռչակումից հետո Մցխեթան շարունակեց մնալ  երկրի հոգևոր  կենտրոն:

⛪ Այցելեք Վրաստանի հայտնի հոգևոր կենտրոններն՝ Ջվարիի վանք (6-րդ դար) և Սվետիցխովելի տաճար (11-րդ դար):

Արագվի և Մտկվարի գետերի միախառնման հատվածում բարձր բլրի վրա թիկնած Ջվարիի վանքն այն վայրն է, որտեղ Սուրբ Նինոն խաչ է կանգնեցրել՝ ի նշան Վրաստանում քրիստոնեության ընդունման:

Սվետիցխովելի տաճարը (11-րդ դար) հայտնի է որպես Վրաստանի հոգևոր սիրտ, ճարտարապետական ​​գլուխգործոց, որն ըստ ավանդության համարվում է Քրիստոսի պատմուճանի  թաղման վայրը: Մայր տաճարի գեղեցիկ որմնանկարները, բարդ զարդաքանդակներն և հսկայական քարե պատերը այն դարձնում են երկրի նշանակալի ճարտարապետական հուշարձաններից մեկը:

Կամընտրելի. Այցելություն Իոսիֆ Ստալինի պետական ​​թանգարան

Ուղևորություն դեպի Ուփլիսցիխե (նշանակում է «Տիրոջ բերդ»)՝ ժայռերի մեջ փորված հնագույն ժայռափոր քաղաք, որը թվագրվում է վաղ երկաթի դարով (մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ): Մինչև ուշ միջնադար այն կարևոր քաղաքական, կրոնական և մշակութային կենտրոն էր։ Ձևավորված Մտկվարի գետի ձախ ափին, Ուլլիսցիխեն աչքի է ընկնում իր բազմազան ճարտարապետական ​​ազդեցություններով՝  անատոլիական, պարսկական և հունահռոմեական  ոճերի նուրբ զուգորդմամբ: Քաղաքը առևտրի, մշակույթի և արհեստագործության ծաղկուն վայր էր դարերի ընթացքում: Քայլելով նրա հին քարանձավային կառույցներով կարելի է ծանոթանալ ՝

✅ Մեծ դահլիճ (Գահադահլիճ)՝ գլխավոր հանդիսությունների սրահը, որը հնարավոր էր օգտագործել թագավորական հավաքույթների համար։

✅ Հեթանոսական հավատատեղեր – նախաքրիստոնեական վրացական կրոնական սովորույթների մնացորդներ, որոնք հիմնականում նվիրված էին արևի աստվածուհուն:

✅  9-10-րդ դարերի  քրիստոնեական գեղեցիկ բազիլիկա:

✅ Թագավորական սրահներ և կացարաններ, որոնք ժամանակին օգտագործվել են ազնվական ընտանիքների և հոգևոր առաջնորդների կողմից:

✅ Գաղտնի թունելներ – թաքնված անցումներ, որոնք տանում են դեպի գետ և համարվում էին  փախուստի ուղիներ պաշարման ժամանակ:

Ունենալով ավելի քան 150 քարանձավներ, սրահներ և թունելներ՝ Ուլլիսցիխեն այցելուներին հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հնագույն առօրյայի մասին: Քաղաքը ժամանակին ծաղկում էր որպես Մետաքսի ճանապարհի առևտրային հանգույց, որը կապում էր Արևելքն ու Արևմուտքը: Այն աստիճանաբար կորցրեց իր նշանակությունը 13-րդ դարում մոնղոլների արշավանքներից հետո:

Մենք շարունակում ենք դեպի Քութայիսի՝ Վրաստանի մեծությամբ երկրորդ քաղաքը և Կովկասի պատմական բնակավայրերից մեկը։

Քութաիսին ժամանակին եղել է Կոլխիդայի հնագույն թագավորության մայրաքաղաքը, հունական դիցաբանության Ոսկե գեղմի  երկիրը:

Քաղաքը աշխույժ մշակութային կենտրոն է, որը հայտնի է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցուցակում գտնվող տաճարներով, հմայիչ հին թաղանասով և ջերմ հյուրընկալությամբ:

Կարճ զբոսանքը մեզ կբացահայտի.Քութաիսիի պատմական կենտրոնն՝ իր գրավիչ փողոցներով և յուրահատուկ ճարտարապետությամբ։

Վրաստանի պատմության տարբեր դրվագներն արտահայտող գեղեցիկ շատրվանն։

Ռիոնի գետը, որը հոսելով քաղաքի միջով ,ձևավորում է յուրահատուկ, հանգստի տրամադրող միջավայր՝ գեղեցիկ տեսարաններով և խաղաղ զբոսանքների հնարավորություններով:

Գիշերակաց Քութայիսիում (Ն/-/-)

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Ճանապարհորդություն դեպի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցուցակում ընդգրկված  Վերին Սվանեթի՝  Կովկասի առեղծվածային և ավանդույթներով լի շրջաններից մեկը:

Մեր առաջին նպատակակետը հոյակապ Գելաթի վանքն է (ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վայր, 1994թ.), որը գտնվում է Քութայիսիի մոտ՝ արևմտյան Վրաստանի Իմերեթի շրջանում: Գելաթի վանքը, որը հիմնադրվել է 12-րդ դարում Դավիթ IV Շինարար թագավորի կողմից, եղել է Վրաստանի ամենանշանակալի մշակութային, կրթական և կրոնական կենտրոններից մեկը:12-13-րդ դարերում Վանքում գործում էր Գելատիի հոգևոր դպրոցը, որը հաճախ կոչվում էր «երկրորդ Աթենք»: Այն դարձավ գիտության, փիլիսոփայության և աստվածաբանության կենտրոն՝ գրավելով Վրաստանի մեծագույն գիտնականներին:

Վանական համալիրը զարդարված է ապշեցուցիչ միջնադարյան որմնանկարներով և խճանկարներով, որոնք պատկերում են աստվածաշնչյան տեսարաններ և վրաց թագավորության հիշարժան իրադարձություններն:

Վանքի մուտքի մոտ է գտնվում Վրաստանի մեծագույն կառավարիչներից մեկի՝ Դավիթ IV թագավորի գերեզմանը։

Գելաթից ճանապարհն մեզ բերում է մեկ այլ ուշագրավ վայր՝ Բագրատի տաճար (ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վայր, 1994 թ.)

11-րդ դարի սկզբին Բագրատ III թագավորի օրոք կառուցված տաճարը նշանակալի դեր է խաղացել Վրաստանի քաղաքական և կրոնական միավորման գործում։

Մայր տաճարը միջնադարյան վրացական ճարտարապետության հիանալի օրինակ է, որը հայտնի է իր հսկայական չափերով, նրբագեղ գմբեթներով և զարդաքանդակներով:

Բլրի վրա գտնվող վանքից հիասքանչ համայնապատկեր է բացվում դեպի Քութայիսի և շրջակա լեռները:

Շարունակեք ուղին դեպի Մեստիա՝ Սվանեթի տարածաշրջանային կենտրոն: Վրաստանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող այս վայրում  ժամանակը կարծես կանգ է առնում:

3000-ից 5000 մետր բարձրությամբ, Կովկասյան բարձր գագաթներով պարփակված այս տարածաշրջանում բնակվում են սվանները՝ վրացիների հպարտ էթնիկ ենթախումբը, որոնք հայտնի են  յուրահատուկ լեզվով, բանահյուսությամբ և դարավոր ավանդույթներով:

Տարածաշրջանի նշանավոր առանձնահատկությունը   սվանական աշտարակներն են՝ միջնադարյան ամրացված քարե կառույցները, որոնք ժամանակին ծառայել են և որպես ընտանիքների համար տներ և պաշտպանական դիրքեր զավթիչների դեմ: Սվանեթիան, աշտարակները, որոնք թվագրվում են 9-12-րդ դարերով,   ճանաչվել են որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ:

Գիշերակաց Մեստիայում։ (Ն/-/-)

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Հետարքրքիր ուղին մեզ տանում է դեպի անմոռանալի  4×4 ջիպերով ճանապարհորդության Մեստիայից Ուշգուլի՝  բարձր, շարունակաբար բնակեցված բնակավայրերից մեկը, որը գտնվում է Կովկասյան լեռների սրտում՝ ծովի մակարդակից 2200 մ բարձրության վրա։

Էնգուրի կիրճով անցնելիս հնարավոր չէ չզմայլվել  անարատ ալպիական մարգագետիններով, հորդառատ գետերով և Մեծ Կովկասի հիասքանչ ձյունածածկ գագաթներով: Գեղատեսիլ  ուղին առաջնորդում է  կախարդական Ուշգուլի, որը մնում է Կովկասի  անձեռնմխելի պահպանված անկյուններից մեկը։ Այն բաղկացած է հինգ պատմական գյուղերից, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի ուրույն բնավորություն և միջնադարյան հմայք:

Ավելի քան 200 միջնադարյան սվանական աշտարակներով այս գյուղախումբը հաճախ անվանում են հին Վրաստանի «կենդանի թանգարան»:

Ամենուր տիրապետում է ցնցող Շխարա լեռը (5193 մ)՝ Վրաստանի ամենաբարձր գագաթը, իր հիասքանչ լեռնային զանգվածներով:

Մեկուսացման շնորհիվ գյուղը պահպանել է իր ավանդական կենսակերպը, որտեղ սովորույթներն մնում են անձեռնմխելի, իսկ տեղի բնակիչները շարունակում են ապրել իրենց հնագույն կենցաղով ու օրենքներով:

Այցելություն Լամարիա եկեղեցի (9-10-րդ դարեր)՝ միջնադարյան քարե եկեղեցի, որը կառուցված է բլրի վրա՝դեպի հովիտ հիասքանչ համայնապատկերային տեսարաններով: Ըստ ավանդության ժամանակին այստեղ է ապաստանել վրաց մեծագույն տիրակալներից մեկը՝ Թամար թագուհին:

Թափառեք Ուշգուլիի նեղ արահետներով և հայտնաբերեք դարավոր քարե տներ, միջնադարյան դիտաշտարակներ և հմայիչ փայտե պատշգամբներ, որոնք անցել են ժամանակի փորձությունը: Անհավանական գեղեցկությունն հավերժացնող լուսանկարչության ժամանակն է, քանի որ Ուշգուլիի յուրաքանչյուր անկյուն բացիկի կատարյալ տեսարան կարող է լինել:

Վերադարձ  Մեստիա

Գիշերակաց Մեստիայում (Ն/-/-)

Հետևում թողնելով Սվանեթիի ապշեցուցիչ լեռները, ճանապարհորդում ենք արևմտյան Վրաստանում՝հիանալի  բնապատկերներով երկրամասում։ Առաջին կանգառը Զուգդիդին է՝ Սամեգրելոյի պատմական շրջանի մայրաքաղաքը, որը ժամանակին եղել է Դադիանիների հզոր իշխանական տան՝ Սամեգրելոյի կառավարիչների նստավայրը: Այս ընտանիքը կարևոր դեր է  խաղացել Վրաստանի պատմության մեջ։

Տարածաշրջանը հայտնի է նաև իր հարուստ մեգրելական խոհանոցով, առանձնահատուկ բարբառային լեզվով և  ռազմական ավանդույթներով:

Այցելեք Դադիանի պալատ՝ Կովկասի  ազնվականության գեղեցիկ ​​նստավայրերից մեկը։  Կառուցվելով  17-րդ դարում, պալատը պատկանել է Դադիանի տոհմին՝  ապա վեր է ածվել  թանգարանի։

Այստեղ ցուցադրված են ավելի քան 50,000 ցուցանմուշներ, ինչն այն դարձնում է Վրաստանի կարևոր մշակութային հաստատություններից մեկը: Հավաքածուում պահպանվում է

Նապոլեոն Բոնապարտի մահվան դիմակը՝ հազվագյուտ ցուցանմուշ, որը կապում է Դադիանիների ընտանիքին ֆրանսիական կայսերական դինաստիայի հետ:

Եվրոպական միապետների և ազնվական ընտանիքների մասունքներ, որոնք արտացոլում են Սամեգրելոյի ամուր կապերը Եվրոպայի հետ:

Ծիսական,կրոնական բնույթի նմուշներ, հին ձեռագրեր, կերպարվեստի գործեր,

Կարելի է շրջել պալատական ​​այգիներում զգալու համար վրացական ազնվական տոհմի կենցաղն ու սովորույթները:

Զուգդիդիից ճանապարհը մեզ տանում է Բաթումի՝Վրաստանի ծովափնյա հռչակավոր հանգստավայրն ու մշակույթային կենտրոնը: Սև ծովի ափին գտնվող քաղաքն հայտնի է իր փարթամ մերձարևադարձային կլիմայով,առափնյա գեղեցիկ հանգստյան գոտիով և իհարկե պատմության ու արդիականության հետարքրքիր սինթեզով: Սա քաղաք է,ուր անցյալն ու ներկան ներդաշնակ գոյակցության մեջ են:

Բաթում ժամանելուն պես սկսեք հետաքրքրաշարժ քաղաքային շրջագայություն՝ ուսումնասիրելու նրա յուրահատուկ ճարտարապետությունը, որը ներկայացնում է Belle Époque-ի նրբագեղության և ֆուտուրիստական ​​դիզայնի միաձուլումը:

Ծովափնյա Բուլվար – Զբոսանք այս գեղատեսիլ 7 կմ երկարությամբ հանգստյան գոտիով, որտեղից բացվում են Սև ծովի հիասքանչ տեսարաններ: Արմավենիներով, շատրվաններով ու սրճարաններով լի բուլվարի երկայնքով քայլքը լավ հնարավորություն է զգալու քաղաքի աշխույժ էներգիան:

Չաչա շատրվան – Բաթումիի յուրահատուկ  շատրվանը, որից երբեմն հոսում է  Չաչան՝ վրացական ավանդական խաղողի օղին, իբրև վրացական հյուրընկալության խորհրդանիշ:

Այբբենական աշտարակ – 130 մետր բարձրության վրա կանգնած այս տպավորիչ կառույցը ներկայացնում է վրացական այբուբենը, որը փաթաթված է ԴՆԹ-ի պարույրով, ինչը նշանավորում է երկրի  լեզվամշակույթային ժառանգությունը:

Ալիի և Նինոյի շարժվող արձանը – ներշնչված Կուրբան Սաիդի հայտնի վեպից՝ այս  քանդակը ներկայացնում է ադրբեջանցի մահմեդական տղայի (Ալի) և վրացի քրիստոնյա աղջկա (Նինո) սիրո պատմությունը: Երկու արձանները շարժվում են դեպի միմյանց, կարճ գրկախառնվում, ապա բաժանվում՝ խորհրդանշելով սերն ու հեռավորությունը:

Մեդեայի արձանը – Գտնվելով Եվրոպայի հրապարակում, այս  արձանը հարգանքի տուրք է  հունական դիցաբանության հայտնի Կոլխիդայի արքայադստեր Մեդեային, ով առանցքային դեր ուներ Ոսկե գեղմի առասպելում:

Նեպտունի շատրվան –  Նեպտունին  պատկերող հոյակապ շատրվան, որը շրջապատված է ջրահարսներով, ինչը ցույց է տալիս Բաթումիի ամուր կապը ծովի հետ:

Սուրբ Նիկոլաս եկեղեցի և Սուրբ Բարբարայի եկեղեցի – Այս պատմական եկեղեցիները վկայում են Բաթումիում խորը արմատացած քրիստոնեական ավանդույթների մասին: Սուրբ Նիկոլաս եկեղեցին, որը թվագրվում է 19-րդ դարով, քաղաքի հին շինություններից է և ունի գեղեցիկ որմնանկարներ և  սրբապատկերներ:

Պիացա հրապարակ – Վենետիկյան ճարտարապետությունից ոգեշնչված այս գեղատեսիլ հրապարակում տեղակայված են բուտիկ հյուրանոցներ, հմայիչ սրճարաններ և խճանկարով զարդարված ժամացույցի աշտարակ, ինչը այն դարձնում է սիրված հավաքատեղի ինչպես տեղացիների, այնպես էլ զբոսաշրջիկների համար:

Բաթումի ծովային նավահանգիստ – Վրաստանի ամենահին նավահանգիստներից մեկը, Սև ծով տանող այս պատմական դարպասը նշանակալի դեր է խաղացել տարածաշրջանի առևտրի  մեջ՝ կապելով Եվրոպան Ասիայի հետ:

Մայիսի 6-ի այգի և Նուրիգելի լիճ – հանգիստ օազիս քաղաքի սրտում, որը կատարյալ է հանգիստ զբոսանքի համար: Այգում գտնվում է Բաթումիի դելֆինարիումը, որտեղ այցելուները կարող են դիտել դելֆինների հրապուրիչ շոուներ:

Արդարադատության նախարարության շենք – Ֆուտուրիստական ​​ապակե կառույց՝ համարձակ դիզայնով, որն արտացոլում է Բաթումիի ժամանակակից քաղաքային լանդշաֆտը:

Աջարիայի տուն – Աջարիայի հարուստ մշակութային ժառանգության խորհրդանշական ներկայացում: Տունը ցուցադրում է տարածաշրջանի ավանդական արժեհամակարգը՝ բացահայտելով այս հետարքրքիր երկրամասի առանձնահատուկ շունչը:

Պարող և երգող շատրվաններ Արդագան լճում – Ավարտեք օրը երաժշտության, լույսերի և ջրային խորեոգրաֆիայի հմայող ցուցադրությամբ Բաթումիի հանրահայտ երգող և պարող շատրվաններում:

Գիշերակաց Բաթումիում (Ն/-/-)

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Բաթումի բուսաբանական այգի – Կանաչ դրախտ

Հանգիստ զբոսանք Բաթումիի բուսաբանական այգում, որն աշխարհի ամենամեծ և բազմազան բուսաբանական այգիներից մեկն է: Գտնվելով գեղեցիկ Կանաչ հրվանդանում (Մծվանե Կոնցխի) այգին զբաղեցնում է  113 հեկտար ընդարձակ տարածք և հայտնի է ավելի քան 5000 տեսակի բույսերի հավաքածուով: Տարբեր տարածաշրջաններից՝ ներառյալ Միջերկրածովյան շրջանից, Արևելյան Ասիայից, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաներից ​​ու Ավստրալիայից բերված բուսական աշխարհն իրոք տպավորում է: Այգին ձևավորվել է 1912 թվականին, հայտնի ռուս բուսաբան Անդրեյ Կրասնովի կողմից և հիասքանչ տեսարաններ ունի դեպի Սև ծով: Կարելի է վայելել  խաղաղ մթնոլորտը,  հիանալ էկզոտիկ բուսական աշխարհով՝ լսելով թռչունների և ծովի ալիքների հանգստացնող ձայները:

Այնուհետև ուղին տանում է դեպի Աջարիայի լեռների սիրտը,  այցելելու Մախունցեթիի հիասքանչ ջրվեժը:  Ժայռերի մեջ թաքնված այս  հրաշքն ունի 48 մետր բարձրություն և  Վրաստանի բարձր և գեղեցիկ ջրվեժներից է: Տեղացիները կարծում են, որ ջուրն այստեղ երիտասարդացնող և բուժիչ հատկություն ունի, և կարելի է տեսնել այցելուների, որոնք զովանում են նրա թարմացնող շնչի ներքո։

Վերջնական կանգառը Թամար թագուհու կամուրջն է՝ միջնադարյան վրացական ճարտարապետության և ճարտարագիտության գլուխգործոց: Թամար թագուհու օրոք (12-13-րդ դար) հիմնված այս կամարակապ կամուրջը շինարարական հրաշք է, քանի որ  կառուցված է  ​​հիմնվելով բացառապես քարերի ճշգրիտ դասավորության և դրանց քաշի վրա։

Կամուրջը վճռորոշ դեր է խաղացել լեռնային Վրաստանի տարբեր մասերի միջև առևտրային ուղիները կապելու գործում՝ ապահովելով վաճառականների և ճանապարհորդների անվտանգ անցումը։ Կամուրջի շուրջ հյուսվել են շատ ավանդություններ:

Գիշերակաց Բաթումիում  (Ն/-/-)

Նախաճաշ հյուրանոցում։

Տեղափոխում Բաթումիի միջազգային օդանավակայան՝ ձեր չվերթի ժամանակացույցին համապատասխան: